Category Archives: 2B Biologia

25.02.21 – 2B – Biologia – Komórki nerwowe i nerwy

Dzień dobry! Witam Cię na lekcji biologii. Tematem naszych dzisiejszych zajęć jest: Komórki nerwowe i nerwy. Zapraszam do zapoznania z poniższymi materiałami!

Podstawowymi jednostkami strukturalnymi i funkcjonalnymi układu nerwowego są komórki nerwowe – neurony. Drzewiasty kształt neuronów to wyraz ich przystosowania do odbierania i przekazywania informacji. Od ciała komórki nerwowej odchodzą w wielu kierunkach liczne, cienkie wypustki, tzw. dendryty. Są one krótkie i mocno rozgałęzione, przewodzą informacje w kierunku ciała komórki. Stanowią ok. 80% całkowitej masy neuronu. Pojedyncza długa (u człowieka mierząca nawet do 100 cm) wypustka nerwowa to akson odpowiedzialny za przekazywanie informacji od ciała komórki nerwowej do innego neuronu lub narządu wykonawczego. Nazywany jest też neurytem lub włóknem nerwowym.

Rycina nr 1. Neuron

Ilustracja składa się z rysunku komórki nerwowej, schematu jej działania oraz fotografii z mikroskopu elektronowego. Neuron wygląda jak drzewko, leżące poziomo. Z lewej krótkie zielone wypustki to dendryty. Strzałki wskazują, że zbierają sygnały elektryczne i prowadzą je do żółtego ciała komórki. Jej zadaniem jest integracja sygnałów i pobudzenie fioletowego aksonu. Akson przekazuje sygnały elektryczne do innego neuronu lub komórki, reagującej na bodziec. Akson ma na zewnątrz przerywaną osłonkę mielinową. Fotografia przedstawia pojedynczą, czarną komórką nerwową na tle innych, nieostrych.
Źródło: e-podreczniki.pl

Rycina nr 2. Budowa neuronu

Materiały pochodzą z Platformy Edukacyjnej Portalu - ppt video online  pobierz
Źródło: e-podreczniki.pl

Zobacz, filmik przedstawiający neuron i jego budowę!

Film nr 1. Neuron i jego budowa

Źródło: https://www.youtube.com/watch?v=o_xToYRrH4M

Błona komórkowa neuronu posiada zdolność przewodzenia informacji w postaci impulsów elektrycznych (nerwowych). Impulsy dostarczane są przez dendryty do błony okrywającej ciało komórki nerwowej, a stąd biegną wzdłuż błony komórkowej aksonu do innych neuronów, mięśni, gruczołów. Wypustki neuronów nie stykają się bezpośrednio ze sobą. Dzieli je bardzo wąska szczelina, tzw. szczelina synaptyczna, przez którą przekazywane są impulsy z aksonu jednej komórki do dendrytu drugiej (lub z aksonu do np. komórki mięśniowej lub gruczołu). Połączenie aksonu komórki przekazującej impuls z błoną komórki innego neuronu przyjmującego impuls lub innej komórki przyjmującej impuls, nosi nazwę synapsy.

W przestrzeni synaptycznej informacja jest przenoszona za pośrednictwem substancji chemicznych zwanych mediatorami lub neuroprzekaźnikami. Wydziela je kolbowato rozszerzone zakończenie aksonu, a w błonie sąsiadujących z nim dendrytów znajdują się receptory, które pasują przestrzennie do neuroprzekaźników. Gdy impuls elektryczny dotrze do kolbkowatego zakończenia aksonu, do wnętrza szczeliny synaptycznej wydzielane są mediatory. Łączą się one z receptorami obecnymi w błonie komórki przyjmującej, co powoduje powstanie w niej impulsu elektrycznego przemieszczającego się dalej w kierunku jej aksonu.

Rycina nr 3. Synapsa

Ilustracja przedstawia z lewej dwa żółte neurony. Miejsce styku aksonu jednej z dendrytem drugiej to synapsa, ukazana w powiększeniu po prawej. Cebulowate kształty to u góry zakończenie neurytu, a u dołu dendryt. Czerwone strzałki wskazują kierunek przewodzenia informacji. Wewnątrz zakończenia neurytu znajdują się pęcherzyki synaptyczne z czerwonymi kropkami. Przy błonie pęcherzyki pękają, a substancja pośrednicząca przechodzi do szczeliny synaptycznej. Na błonie komórki odbierającej impuls znajdują się receptory, tu jako krzyżyki. Na nie trafiają czerwone kropki substancji pośredniczącej i pobudzają dendryt.
Źródło: e-podręczniki.pl

Niektóre leki i trucizny mogą zakłócać przekazywanie synaptyczne przez:

  • naśladowanie neuroprzekaźnika (np. nikotyna);
  • zatrzymanie zbyt dużej ilości neuroprzekaźnika (np. kokaina);
  • ograniczenie wydzielania neuroprzekaźnika (np. alkohol);
  • blokowanie receptorów.

ZADANIE dla Ciebie!

Narysuj w zeszycie pojedynczy neuron i podpisz jego poszczególne części

Pozdrawiam Cię serdecznie, Agnieszka Kowalczyk 🙂


23.02.21 – 2B – Biologia – Budowa układu nerwowego

Dzień dobry! Witam Cię na lekcji biologii. Tematem naszych dzisiejszych zajęć jest: Budowa układu nerwowego Zapraszam do zapoznania z poniższymi materiałami!

Na co dzień nie myślimy o tym, w jaki sposób nasz organizm wykonuje czynności życiowe. Po prostu działa – zawiaduje nim autopilot, którym jest układ nerwowy. Do jego głównych zadań należy:

  • kierowanie wieloma czynnościami, często bez udziału naszej świadomości,
  • odbieranie informacji z otoczenia,
  • kierowanie procesami myślenia i podejmowania decyzji.

Przeczytaj i zobacz, jak jest zbudowany układ nerwowy!

Układ nerwowy zbudowany jest z kilku podsystemów współpracujących ze sobą i resztą organizmu. Ze względu na budowę wyróżniamy ośrodkowy (centralny) układ nerwowy (OUN) oraz obwodowy układ nerwowy. 

Ośrodkowy układ nerwowy składa się z mózgowia i rdzenia kręgowego. OUN to centrum kontroli całego organizmu. Odbiera, analizuje i przetwarza informacje pochodzące ze środowiska wewnętrznego i zewnętrznego, wysyła odpowiedzi do narządów wykonawczych. Umożliwiają to nerwy czaszkowe i rdzeniowe, które łączą mózgowie i rdzeń z różnymi częściami ciała. To one, wraz ze splotami i zwojami, budują obwodowy układ nerwowy. Układ ten odbiera informacje, przesyła je do OUN oraz przewodzi odpowiedzi na nie z mózgowia i rdzenia kręgowego do narządów wykonawczych.

Rycina nr 1. Podział układu nerwowego

Układ nerwowy - Epodreczniki.pl
Źródło: e-podreczniki.pl

Rycina nr 2. Budowa układu nerwowego

Układ nerwowy. - ppt pobierz
Źródło: e-podreczniki.pl

W obwodowym układzie nerwowym można wyróżnić układ somatyczny i autonomiczny, które współpracując ze sobą, utrzymują w równowadze środowisko wewnętrzne organizmu. Układ somatyczny odbiera bodźce ze środowiska zewnętrznego i kieruje pracą mięśni szkieletowych. Układ autonomiczny (wegetatywny) odbiera bodźce pochodzące ze środowiska wewnętrznego i kontroluje pracę narządów, których działanie jest niezależne od naszej woli (np. mięśnia sercowego).

W układzie autonomicznym wyróżniamy część współczulną i przywspółczulną. Obie, za pośrednictwem różnych nerwów, wpływają na ten sam narząd, a wykonywane przez nie czynności mają charakter przeciwstawny. Układ współczulny pobudza aktywność wielu narządów (i hamuje pracę innych) oraz mobilizuje organizm do działania w sytuacjach stresowych. Układ przywspółczulny pełni funkcje odwrotne – hamuje aktywność narządów i wycisza organizm. Układ współczulny powoduje na przykład rozszerzenie źrenic, które pojawia się, gdy organizm przygotowany jest do obrony lub ucieczki. Aby się ona udała, musi rejestrować wszystkie zagrażające mu ruchy i szczegóły otoczenia. Gdy niebezpieczeństwo minie, układ przywspółczulny sprawia, że źrenice się zwężają, a oczy już nie są tak wrażliwe na informacje płynące z otoczenia.

Rycina nr 3. Część przywspółczulna – z lewej, część wspólczulna – z prawej

Układ nerwowy - Epodreczniki.pl
Źródło: e-podreczniki.pl

ZADANIA DLA CIEBIE!

Zadanie nr 1. Uzupełnij tekst.

Ośrodkowy układ nerwowy składa się z …………………………… i ………………………….. W skład obwodowego układu nerwowego wchodzą …………………….. odchodzące od mózgowia i rdzenia kręgowego. Układ autonomiczny podtrzymuje funkcje życiowe: odbiera ……………………….. pochodzące ze środowiska wewnętrznego organizmu, kontroluje ………………………….. narządów, których działanie jest niezależne od naszej woli, umożliwia aktywność i wysiłek organizmu albo spowalnia pracę narządów wewnętrznych.

Zadanie nr 2. Oceń prawdziwość zdań. Zaznacz PRAWDA lub FAŁSZ.

  1. Układ współczulny zwęża źrenice.
  2. Układ przywspółczulny przejmuje kontrolę nad organizmem w warunkach zagrożenia.
  3. Układ przywspółczulny zwalnia pracę serca.

Pozdrawiam Cię serdecznie, Agnieszka Kowalczyk 🙂










Kategorie

Marzec 2021
P W Ś C P S N
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031